آثار حجارى (سنگتراشى)

هنر حجارى و سنگتراشى يكى از رشته هاى مهم هنرى است كه در كشور ما از سابقه اى بس كهن برخوردار است و در جاى جاى ميهن اسلامى نمونه هاى متنوع و بسيار زيبايى از آثار حجارى را مى توان مشاهده نمود.

در موزه آستانه مقدسه قم نيز تعداد قابل توجهى از آثار حجارى وجود دارد كه بخش عمده آن شامل سنگ قبر شخصيت ها و حكام دوره قاجارى است، كه از جمله آنها مى توان به سنگ قبر فتحعليشاه قاجار، محمدشاه قاجار، قهرمان ميرزا فرزند عباس ميرزا، سنگ قبر مهد عليا مادر ناصرالدينشاه، شعاع السلطنه پسر مظفرالدينشاه قاجار و يكى ديگر از رجال قاجار بنام ميرزا محمدخان اشاره نمود، چون مدفن افراد فوق داخل حرم مطهر قرار دارد صرفاً جهت ارج نهادن به مقام هنر و هنرمند سختكوش ايرانى، آثار مذكور به موزه انتقال يافته است.

همچنين يك سنگ آب كشكولى دوره قاجارى و قطعات بزرگ و متعدد سنگ مرمر ازاره با نقوش گياهى متعلق به دوره صفوى از ديگر آثار حجارى موزه آستانه مقدسه قم به شمار مى رود.

آنچه به برخى از اين آثار اهميت خاصى بخشيده وجود آيات شريفه قرآنى، اسماء الهى و جملات و عبارات دينى و اسلامى است كه جلوه آن را صد چندان نموده است.

كار حجارى اين آثار به همت هنرمندانى همچون سيدحسين و محمدعلى اصفهانى، محمدحسين حجارباشى، محمدعلى و ميرزا على اكبر طهرانى بانجام رسيده است.

همچنين خطاطى و خوشنويسى يكى از اين آثار توسط جناب «ميرزا غلامرضا» از خوشنويسان مشهور دوره قاجارى صورت پذيرفته است.

شماره اثر نوع اثر دوره مربوطه توضيحات 206 سنگ قبر شعاع السلطنه پسر مظفر الدين شاه قاجاريه ابعاد: cm5/7×66×130 حجار: عباس و حسينعلى حجاران قمى شاعر: فصيح الزمان بخط نستعليق 2017 سنگ قبرفتحعليشاه قاجار / سنگ مرمر معادن آذربايجان قاجاريه ابعاد: 12×132×218 حجار: محمد حسين حجارباشى طراحى تصاوير: عبدالله خان نقاش باشى اشعار متن و حاشيه: محمد تقى على آبادى به خط: زين العابدين كاشانى 2098 سنگ قبر مهد عليا ؛مادر ناصرالدين شاه قاجاريه ابعاد: cm12×107×191 كاتب: ميرزاغلامرضا كلهراز خوشنويسان مشهور عصر قاجار

سنگهاى قيمتى

- بخش عمده سنگهاى قيمتى موزه را مجموعه سنگهاى عقيق و دُر و يشم تشكيل مى دهد كه از نظر شكل ظاهرى به شكل مربع، مستطيل، بيضى، دايره و چندضلعى است.

- اكثر عقيقها داراى انواع كتيبه بخط نستعليق بوده و كتيبه ها داراى مضامين قرآنى و ادعيه و اسماءالله است و از نظر قدمت نيز عمدتاً مربوط به دوره صفوى و قاجارى است.

- تعدادى ديگر از آثار موزه را مدال هاى نفيس تشكيل مى دهد كه بخش مركزى آنها داراى نقاشى مينياتورى است و حواشى آن با طلا و سنگ هاى قيمتى تزئين گرديده است.

- گردنبند (سينه ريز) طلايى احمدشاهى، با نقش برجسته طاووس زرين، به همراه سكه هاى آويز اشرفى از ديگر آثار نفيس اين بخش مى باشد.

- همچنين ادوات رزمى دوره قاجارى از قبيل شمشير فولادى داراى تزئينات طلاكوبى و داراى غلاف مزين به سنگهاى قيمتى و نقوش مينائى، تبر طلاكوب و ميناكارى، قمه فولادى دسته استخوانى با غلاف بسيار زيبا با نقوش سراسرى مينايى با نوك زمرّدنشان، همچنين سپر و كلاهخود با تزئينات ياقوت و زمرد و طلاكوبى، قنديل بسيار زيباى دوره قاجارى از جنس طلا كه با قطعات ريز و متعدد ياقوت و زمرد ترصيع شده و قنديل طلاى قاجارى با تزئينات ميناكارى از جمله مهمترين آثار جواهرنشان موزه قم محسوب مى گردند.

شماره اثر نوع اثر دوره مربوطه توضيحات 415 عقيق بيضى سوره كافرون     424 عقيق بيضى صورتى كم رنگ عبارت سوره مباركه"الناس"     454 و 453 عقيق بيضى زرد عبارت يا بديع، يا غنى، يا رفيع يا مغنى     1000 قسمتى از بدنه غلاف يك شمشير فولادى كه با دانه هاى ياقوت تزئين شده قاجاريه   1003 تزئينات جواهر نشان بند غلاف يك شمشير قاجاريه   1006 قسمتهاى جواهر نشان و طلاكارى و مينا كارى يك سپر پوستى قاجاريه   1006 قسمتهاى جواهر نشان و طلاكارى و مينا كارى يك سپر پوستى قاجاريه   1017 قسمتى از بدنه قنديل طلاى فتحعليشاهى كه با انواع سنگهاى ياقوت و زمرد تزئين شده است قاجاريه   1027 مدال طلا ـ تزئين شده با سنگهاى فيروزه قاجاريه شمايل حضرت على (ع) و حسنين (ع) 1028 مدال طلا قاجاريه شمايل حضرت على (ع) و حسنين (ع) 1030 گل طلا جواهر نشان با ياقوت و زمرد و فيروزه تزئين شده قاجاريه   1031 گردنبند (سينه ريز) از جنس طلا با تعدادي اشرفى احمد شاهى قاجاريه