1. ارکان سياستگذاري
2. راههاي ورود کتاب به "شوراي کتاب "
3. مراحل و روش بررسي آثار
4. معيارهاي قبول آثار
5. معيارهاي رد آثار
6. عوامل اولويتبندي و جدول اولويتها
7. زمان بندي چاپ و نشر
ارکان سياستگذاري آثار مکتوب
ماده يکم:
به منظور نشر و گسترش معارف قران و اهل بيت(ع) و تبيين و تبليغ "انديشهها و احکام و ارزشهاي اسلامي" چاپ و نشر آثار ارزشمند ديني، علمي، فني، هنري، تاريخي،اخلاقي، سياسي و ... سياستگذاري فرهنگي آثار مکتوب در آستانه مقدسه، توسط "شوراي کتاب " انجام ميگيرد. اين شورا از طريق دو واحد نظارت و بررسي، سياستهاي مورد نظر توليت آستانه مقدسه حضرت فاطمه معصومه3 را اعمال مينمايد.
نمودار ارکان سياستگذاري
ماده دوم:
شوراي کتاب آستانه مقدسه مسئول تعيين سياستهاي کلي و رد و قبول و تعيين درجه اولويت آثار ارائه شده به آستانه مقدسه حضرت معصومه3 است و واحد بررسي، به عنوان بازوي اجرائي و واحد نظارت، به عنوان عامل کنترل و چشم شوراي کتاب فعاليت ميکند.
ماده سوم:
اعضاي "شوراي کتاب" توسط توليت محترم آستانه مقدسه انتخاب ميشوند و صلاحيت اعضاي واحد نظارت بايد به تصويب شوراي کتاب برسد و اعضاي واحد بررسي و اشخاص و گروههاي بررسي کننده آثار، توسط مديريت فرهنگي آستانه انتخاب ميگردند.
تبصره: گروههاي بررسي و يا اشخاصي که دو بار معيارهاي ارائه شده از سوي شوراي کتاب را در بررسيها لحاظ ننمايند و يا بررسيهاي آنان فاقد ارزش شناخته شود، از نظام بررسي حذف و افراد ديگري جايگزين خواهد شد.
تشخيص موارد، با نظر اکثريت شوراي کتاب است.
ماده چهارم: راههاي ورود آثار به "شوراي کتاب"
کانالهاي طرح اثر در شوراي کتاب، به شرح زير است:
1. پيشنهاد توسط معاونتهاي محترم توليت آستانه مقدسه.
2. پيشنهاد توسط اعضاي شوراي کتاب.
3. پيشنهاد توسط واحد بررسي آثار.
اثر پيشنهادي همراه با اظهار نظر کتبي پيشنهاد دهنده و تکميل فرم بررسي ـ که توسط واحد بررسي و يا يک نفر از اعضاي شوراي کتاب پر شده است ـ در شورا مطرح ميگردد و نظر اکثريت شورا در مورد رد و قبول و درجهي اولويت اثر، در پروندهي کتاب و صورت جلسات شورا توسط دبير جلسات ثبت ميشود.
ماده پنجم: "مراحل بررسي آثار"
بررسي آثار، در دو مرحله انجام ميگيرد:
1. بررسي اجمالي.
2. بررسي نهايي.
در بررسي اجمالي لازم است واحد بررسي و يا يک نفر از اعضاي شوراي کتاب، صلاحيت کلي کتاب را براي چاپ و نشر تأييد نمايد. در بررسي نهايي، کتاب توسط يک بررس متعهد و متخصص با توجه به معيارهاي رد و قبول و اولويتهاي ارائه شده در اين آييننامه، مورد مطالعه قرار ميگيرد. و همراه با تکميل فرم بررسي آثار، نظر کتبي و دقيق خود را به شورا اعلام ميدارد.
ماده ششم:
واحد نظارت موظف است کار گروههاي بررسي را کنترل نمايد و شوراي کتاب را نسبت به انطباق بررسيهاي انجام شده با معيارهاي رد و قبول و اولويتها مطّلع نمايد.
ماده هفتم: معيارهاي قبول آثار
آثاري که داراي يکي از مشخصات ذيل باشد،اسلامي شناخته شده و چاپ و نشر و توزيع آن، مورد تأييد شوراي کتاب است:
1. آثاري که متن قرآن، حديث و يا شرح توضيح و تفسير آن را بدون تحريف براي يکي از سطوح گوناگون جامعه و به زبانهاي گوناگون ارائه نمايد.
2. آثاري که در آموزش، تبيين و دفاع از احکام الهي نقشي ايفا کند.
3. آثاري که در گرايش به اسلام، تشيّع و علاقهي انسانها به نظام اسلامي، اثر مثبت داشته باشد.
4. آثاري که علاقهي مردم را به خدا،پيامبران، ائمه معصوم(ع) و عالمان عادل و انسانهاي صالح و مؤمن، افزون سازد.
5. آثاري که نفرت و آگاهي مردم را نسبت به شرک، نفاق، ظلم و گناه بيشتر سازد.
6. آثاري که فضائل اخلاقي و ارزشهاي مورد تأييد اسلام را حمايت و تشويق و ترغيب نمايد.
7. آثاري که در تأييد واجبات يا فلسفي محرمات اسلامي، تدوين شود و يا زمينهي اجراي احکام الهي را فراهم سازد.
8. آثاري که چاپ و نشر آن، زمينهي اجراي واجبات کفايي يا عيني اسلام را فراهم آورد و به سياست و استقلال و عزت مسلمين کمک کند.
9. آثاري که نيازمنديهاي مسلمين را در زمينهي علوم، حِرَف، و فنون مثل: رياضي، فيزيک، شيمي، زيستشناسي،مهندسي، پزشکي، لغت و ادبيات تأمين نمايد.
10. آثاري که بدون ضربه به عقايد، اخلاق و استقلال مسلمين، به انتقال علوم، فنون، تکنولوژي و هنرهاي مفيد و مشروع جهان کفر و شرک به دنياي اسلام کمک کند.
11. آثاري که مسلمين را از طرحها، توطئهها و برنامههاي دشمنان براي سلطه بر کشورهاي اسلامي آگاه سازد و يا از رنجها و مشکلات مسلمين با خبر سازد. و يا اخبار و گزارشهاي لازم و مفيد علمي، صنعتي، سياسي و غيره به مسلمانان منتقل نمايد.
تبصره: آثاري که موضوع دين دارد ولي در خدمت اسلام و مسلمين نيست و همچنين تحقيقات و متوني که با نيازهاي جاري مسلمين مربوط نباشد، اگر چه از نويسنده معروف و معتبر و مسلمان باشد، مورد قبول قرار نميگيرد.
ماده هشتم: طرح مجدد آثار رد شده در شورا
آثار ردي در شوراي کتاب، به سه نوع تقسيم ميشود:
1. قابل اصلاح 2. بيفايده 3. زيان بخش.
نوع اول از اين مجموعه پس از اصلاح و بررسي مجدد، قابل طرح در شوراي کتاب است و نوع دوم و سوم به مدت سه سال قابل طرح مجدد در شوراي کتاب مؤسسه نيست.
ماده نهم: معيارهاي رد آثار
آثاري که داراي ويژگيهاي زير باشد، مردود شناخته شده و توسط آستانه مقدسه و مؤسسات وابسته چاپ و توزيع نخواهد شد:
1. آثاري که با مباني عقيدتي اسلام، نظام جمهوري اسلامي،قانون اساسي، احکام قطعي اسلام و معيارهاي اخلاقي و ارزشهاي صريح قرآن و سنت، منافات داشته باشد.
2. کتب و مقالاتي که نويسنده يا مترجم آن، معارض و مخالف نظام جمهوري اسلامي شناخته شود.
3. آثاري که صاحب آن متظاهر يا مشهور به تخريب و مبارزه با عقايد مسلّم شيعه باشد.
4. آثاري که صاحب آن به منکرات قطعي تظاهر نمايد و يا به فساد اخلاقي مشهور باشد.
5. آثاري که صاحب آن در دادگاههاي اسلامي محکوم به محروميت از فعاليت مطبوعاتي و حقوق اجتماعي شده باشد.
6. آثاري که بين صفوف مسلمين اختلاف ايجاد کند و مايهي تفرقه و تنش اجتماعي ميشود.
7. آثاري که به طور صريح يا ضمني براي مکاتب، فرق ضاله و يا اديان ديگر "غير از اسلام" تبليغ نمايد.
8. آثاري که صاحب آن دوبار يا بيشتر تعهدات حقوقي خود را نسبت به آستانه مقدسه و يا مؤسسات وابسته، نقض کرده باشد.
9. آثاري که از حيث قلم يا محتوا، ضعيف بوده و چاپ و نشر آن سبب کاهش حيثيت فرهنگي آستانه مقدسه و نهادهاي وابسته شود.
10. آثاري که مشتمل بر اشاعهي فحشا، نشر اکاذيب. هتک حرمت مؤمن، تشويق به گناه و يا هر گونه کار خلاف و حرام ديگر است.
11. آثاري که به تکريم و تجليل از سردمداران کفر، نفاق، شرک و گناه، پرداخته باشد.
12. آثاري که مايهي تحقير، وهن، ترس، يأس و سستي مسلمين گردد يا قدرتهاي استکباري و وابستگان آنان را بزرگ جلوه دهد و ضربه به عزت، استقلال رواني و اجتماعي مسلمين محسوب شود.
13. آثاري که با سياستهاي عمومي نظام اسلامي در تعارض باشد و چاپ و نشر آن سبب کندي در جريان برنامهها و دستيابي به اهداف مقدس جمهوري اسلامي و برنامههاي مصوب نهادهاي قانونگذاري جمهوري اسلامي شود.
14. آثاري که در هر يک از ابعاد ذيل، مصداق کتب ضلال شناخته شود:
الف. آمارهاي ارائه شده.
ب. تصاوير و طرحهاي داخل و روي جلد.
ج. عناوين و تيترها.
د. محتوا و جدول و نمودارها.
15. آثاري که چاپ و نشر آن، مصداق اسراف و تبذير و اتلاف بيت المال و بر خلاف عقل پرورش يافته در مکتب وحي، شناخته شود.
تبصره1: چاپ و نشر آثار ارزشمند علمي، کتب مرجع و متون ادبي، از نويسندگان و مترجمان کافر، غير مسلمان، منافق و متجاهر به فساد، در صورتي که از نظر محتوا "ضالّه" شناخته نشود و مشابه آن از نويسندگان مسلمان و متعهد موجود نباشد و تقويت شخصيت فرهنگي اجتماعي صاحبان اثر به حساب نيايد، با تشخيص شوراي کتاب، مجاز است.
تبصره2: چاپ و نشر اعتراف نامهها،توبه نامهها و اقارير و افشاگريهاي نويسندگان کافر، منافق و متجاهر و معروف به فساد، در صورتي که داراي نتايج سازنده و مفيد براي جامعهي اسلامي باشد و مايهي عبرت و نفرت ديگران از اديان و احزاب و مکاتب و رفتار نادرست شناخته شود، به تشخيص شوراي کتاب، بلا مانع است.
ماده دهم:
تشخيص کليهي معيارهاي رد و قبول و اولويت در مورد آثار و صاحبان آثار، با شوراي کتاب است که به طور مستقيم يا از طريق گروههاي بررسي و يا نهادهاي مطمئن جمهوري اسلامي انجام ميگيرد.
ماده يازدهم:
تشخيص نقض تعهدات حقوقي توسط صاحبان آثار، با شوراي کتاب و يا مدير انتشارات آستانه مقدسه حضرت معصومه3 است.
ماده دوازدهم: اولويتهاي چاپ و نشر
آستانه مقدسه حضرت معصومه3 در جهت تدوين و ترجمه، چاپ و نشر آثار و نشرياتي سرمايهگذاري ميکند که به تشخيص "شوراي کتاب " معيارهاي قبولي را دارا بوده و فاقد معيارهاي ردّ باشد.
ماده سيزدهم:
اولويتهاي چاپ و نشر در کتب و آثار مورد قبول، با توجه به بندهاي ذيل تعيين ميگردد:
الف) آثاري که خلأهاي فرهنگي جامعه اسلامي ايران را پر کند، و يا براي ديگر مسلمانان جهان ضرورت داشته باشد، و يا در جذب و گرايش ديگران به اسلام و دفاع از حيثيت اسلام در جهان لازم شناخته شود.
ب) آثاري که مؤثرترين قالب را براي ارائه مطالب انتخاب کند.
ج) آثاري که وسيعترين اقشار اجتماعي را به عنوان مخاطب برگزيده باشد.
د) آثاري که به معرفي و تقويت چهرههاي ارزشمند و متعهد به اسلام کمک نمايد.
ه) آثاري که سبب پرورش نويسندگان متعهد و رشد استعداد جوانان مسلمان گردد.
و) آثاري که حتي الامکان بار مالي کمتري براي آستانه و مراکز وابسته داشته باشد.
جدول اولويتبندي چاپ و نشر و تدوين و ترجمه انتشارات
آستانه مقدسه حضرت معصومه3
ماده چهاردهم:
ارزيابي اولويتهاي چاپ و تدوين و ترجمه مؤسسه، بر اساس جدول مندرج در اين ماده خواهد بود.
ماده پانزدهم:
چاپ و نشر متون آموزشي و کمک آموزشي که به تأييد مقامات متعهد و مسئول آموزش و پرورش و آموزش عالي و ديگر نهادهاي آموزش جمهوري اسلامي ايران رسيده باشد،در صورتي که مسئولان ذيربط اقدام نکرده باشند، از اولويت "درجهي يک" برخوردار است.
ماده شانزدهم:
کليه آثار مورد قبول شوراي کتاب با توجه به نيازهاي اجتماعي، به چهار گروه ارزشي تقسيم ميشود و شورا درجهي اولويت چاپ و نشر هر اثر را بر پايهي درجهي ارزشي آن مشخص ميکند. درجات ارزشي، به ترتيب عبارتاند از:
1. ضروري 2. عالي 3. خوب 4. مفيد
ماده هفدهم:
مدت چاپ و نشر آثار تصويب شدهي شورا، بر پايهي درجهاي که کسب ميکند و با رعايت نوبت، به ترتيب ذيل خواهد بود:
ماده هيجدهم:
همه ساله مقداري از ظرفيت چاپ و نشر آستانه مقدسه حضرت معصومه3 براي نيازهاي فرهنگي فوري ـ که بر اثر حوادث سياسي، اجتماعي پديد ميآيد ـ در نظر گرفته ميشود. اين موارد لازم است در شوراي کتاب مطرح شود و به روند عمومي و تعهدات قبلي انتشارات آستانه خللي وارد نياورد.
ماده نوزدهم:
ساماندهي امور مالي و اداري، توليد و توزيع آثار، بر عهدهي مدير انتشارات آستانه مقدسه حضرت معصومه3 خواهد بود.
تذکر: اين آئين نامه در نوزده ماده و چهار تبصره در تاريخ ..../..../........ به تصويب شوراي عالي فرهنگي و در تاريخ ..../..../...... به توشيح توليت آستانه مقدسه حضرت معصومه3 خواهد رسيد.
تهيه و تنظيم: محمود مهديپور / 1390 ش.
